BezpieczneWybory.pl

Dla NGO i Mediów

Kto powinien zwalczać dezinformację? W badaniu Eurobarometr przeprowadzonym w 2018 roku internauci wskazali na ogromnie ważną rolę mediów. To właśnie dziennikarze, według 49 proc. polskich użytkowników sieci, powinni zwalczać zjawisko fake news. Dopiero na drugim miejscu znalazły się organy państwowe (40 proc.). Co ciekawe, polscy internauci są grupą, która najczęściej w UE podkreślała działania organizacji pozarządowych (22 proc.). Istotną rolę dziennikarstwa oraz edukacji medialnej dostrzegła także Komisja Europejska w komunikacie „Zwalczanie dezinformacji w Internecie: podejście europejskie”.

Edukacja

Jeśli chcemy być odporni na zjawisko dezinformacji, musimy wyrobić sobie nawyk sprawdzania źródeł i nauczyć się krytycznego myślenia. Jak to zrobić? W Internecie znajdziemy wiele ciekawych materiałów edukacyjnych oraz scenariuszy lekcji. Udostępniają je m.in. fundacje, platformy internetowe czy państwowe instytuty.

IT szkoła NASK

Na stronie IT Szkoły dostępne są e-learningi dotyczące edukacji medialnej. Kursy powstały we współpracy z fundacją Nowoczesna Polska i poruszają tematy, takie jak:

  • Kompetencje cyfrowe
  • Korzystanie z informacji
  • Etyka i wartości

Projekt edukacja medialna

Projekt edukacja medialna prowadzi Fundacja Nowoczesna Polska. Serwis zawiera ponad 235 lekcji dla wszystkich etapów edukacji. Wśród nich znajdziemy tematy:

  • Skąd czerpiemy informacje?
  • Prawda i fałsz (krytyczne podejście do informacji)
  • Czy Czerwony Kapturek istnieje naprawdę? Prawda i fikcja w mediach

Cyfrowa wyprawka

Wiele scenariuszy lekcji znajdziemy również na stronie projektu Cyfrowa Wyprawka, który prowadzi Fundacja Panoptykon. Dostępne materiały dotyczą m.in.:

  • Fejki i manipulacja informacją w sieci
  • Jak radzić sobie z manipulacją informacją w sieci?

Cybernauci

Cybernauci to projekt edukacyjny realizowany przez Fundację Nowoczesna Polska. Dotyczy kształtowania bezpiecznych zachowań w sieci. Znajdziecie tam materiały dla uczniów, rodziców i opiekunów oraz nauczycieli:

  • Gdy wydarzy się coś niepokojącego
  • Co się dzieje z moimi danymi
  • Jak wzmocnić swoją prywatność

Biblioteka edukacji cyfrowej Facebooka

Swoją bazę wiedzy przygotował również Facebook. W bibliotece edukacji cyfrowej znajdziemy scenariusze lekcji w pięciu modułach:

  • Prywatność i reputacja
  • Odkrywanie tożsamości
  • Pozytywne zachowania
  • Zabezpieczenia
  • Zaangażowanie społeczności

Poradnik „Jak radzić sobie z fake newsami”.

Krótki poradnik „Jak radzić sobie z fake newsami” przygotowała Fundacja Szkoła z Klasą.

Gry edukacyjne

Ciekawym sposobem na edukację, zwłaszcza młodzieży, są gry komputerowe.

Bad News

Grę Bad News przygotował zespół akademików, dziennikarzy i ekspertów z Holandii. Nasze zadanie? Wcielić się w twórcę fake newsów. Musimy siać zamęt i chaos, publikując kontrowersyjne i emocjonalne wpisy. Dzięki temu zobaczymy jakie mechanizmy stoją za tym zjawiskiem. Za polską wersję gry odpowiada Stowarzyszenie Mam Prawo Wiedzieć.

The News Hero

Grę The News Hero stworzyło centrum komunikacji strategicznej NATO w Rydze (NATO StratCom COE). Można w nią grać na Facebooku. Naszym zadaniem jest prowadzenie wydawnictwa. Wybieramy, które artykuły pojawią się na naszych łamach. Publikując sprawdzone informacje, podnosimy renomę i zwiększamy zarobki. Gra w języku angielskim.

Media

Ograniczenie zjawiska dezinformacji to wspólna odpowiedzialność wszystkich, którzy publikują informacje w Internecie. Rolę rzetelnego dziennikarstwa podkreśla raport „A multidimensional approach to disinformation” przygotowany przez grupę ekspertów tzw. wysokiego szczebla (high-level group of experts – HLEG). Wśród rekomendacji dla mediów znalazło się m.in. zapewnienie najwyższej zgodności z etycznymi i profesjonalnymi standardami, a także przejrzystości źródeł. Dlatego bez względu na to, czy jesteś zawodowym redaktorem, dziennikarzem obywatelskim czy blogerem, warto dbać o standardy tworzonych treści. O czym warto pamiętać?

1. Dbaj o rzetelność artykułów

  • Sprawdzaj źródło. Nie jesteś pewny informacji, zweryfikuj ją w innym źródle.
  • Przedstawiaj punkty widzenia różnych stron.
  • Oddzielaj informację od opinii.

2. Nie śpiesz się (za bardzo)

W pośpiechu nawet zawodowy dziennikarz może popełnić błąd. Nieświadoma pomyłka nie jest dezinformacją, ale może wpływać na odbiór całego środowiska mediów. Artykuły z błędami bywają pożywką dla trolli, krytykujących wiarygodność dziennikarzy.

3. Nie przesadzaj z clickbaitami

Atrakcyjny tytuł zachęca do lektury, ale w pogoni za uwagą internautów łatwo o przesadę. Bazujesz na emocjach? Na tej samej zasadzie działają autorzy fake newsów. Dbajmy o to, aby czytelnik mógł zauważyć różnicę.

4. Bierz odpowiedzialność za to, co udostępniasz

To, że udostępniamy informację, a nie jesteśmy jej autorem, nie zwalnia nas z odpowiedzialności. Jeśli nieopatrznie udostępnimy fałszywą informację – weźmy odpowiedzialność i opublikujmy sprostowanie.

Fact Checking

W erze mediów społecznościowych informacje publikować może każdy – nie zważając na standardy, które powinny towarzyszyć przygotowywaniu materiałów. Dlatego nową rolą dziennikarzy i redakcji jest sprawdzanie faktów, czyli tzw. fact checking.

W Polsce coraz więcej mediów uruchamia platformy, zajmujące się weryfikacją informacji. Niestety obecnie nie ma podmiotu, który posiadałby certyfikat International Fact-Checking Network. Jest to sieć zrzeszająca 63 sygnatariuszy z całego świata. Została założona przez Instytut Poyntera, który specjalizuje się w szkoleniu dziennikarzy, a także działalności fact-checkingowej. To dlatego partnerem medialnym Facebooka w Polsce zostało warszawskie biuro francuskiej agencji prasowej AFP, a nie żadna z krajowych platform.

Ciekawe inicjatywy europejskie

  • FactCheckEU

FactCheckEU to inicjatywa założona przez 19 partnerów z 13 krajów (brak podmiotów z Polski). Wśród partnerów są media oraz organizacje sprawdzające fakty. Inicjatywa powstała z myślą o wyborach do Parlamentu Europejskiego. Na stronie można zadać pytanie, a także znaleźć sprawdzone już informacje, podzielone na kilka kategorii (np. wybory, uchodźcy, polityka). Portal może stanowić ciekawe źródło sprawdzonych informacji. Być może znajdą się tam odpowiedzi na pytania, które zadają sobie również polscy internauci.

  • SOMA – Social Observatory for Disinformation and Social Media Analysis

W odpowiedzi na komunikat Komisji Europejskiej powstał projekt SOMA – Social Observatory for Disinformation and Social Media Analysis. Inicjatywa ma wspierać społeczność europejską we wspólnej walce z dezinformacją. Dołączenie do projektu umożliwia korzystanie m.in. z narzędzia TrulyMedia, które pozwala na analizę kampanii dezinformacyjnych. Chcesz być częścią inicjatywy? Zgłoś profil organizacji lub zespołu oraz maksymalnie 3 adresy e-mail. Po weryfikacji otrzymasz dostęp na okres testowy, czyli do końca czerwca 2019 roku.

Przydatne narzędzia

  • StalkScan - narzędzie, dzięki któremu zobaczysz informacje publiczne danego profilu na Facebooku. Można je wykorzystać do oceny, czy dany profil jest prawdziwy.
  • WhoPostedWhat - dzięki narzędziu możesz wyszukiwać na Facebooku posty, zawierające określone słowa kluczowe, które zostały opublikowane w danym okresie.
  • Wyszukiwarka obrazów Google - analizuje wstawione zdjęcie. Dzięki temu dowiesz się m.in.: czy i kiedy pojawiło się już ono w Internecie, w jakich artykułach oraz kontekście.
  • Tineye.com – narzędzie podobne do wyszukiwarki Google. Obsługuje również inne wyszukiwarki internetowe.
  • TruthNest - służy do analizy kont w mediach społecznościowych. Pozwala sprawdzić aktywność danego konta oraz zwraca uwagę na rzeczy, które mogą świadczyć, że jest ono botem. Narzędzie płatne (bezpłatne dla członków inicjatywy SOMA).

Ciekawe inicjatywy

Akademia Fact Checkingu

Akademia Fact Checkingu przygotowana przez Stowarzyszenie Demagog. Znajdziemy tam wiedzę, jak radzić sobie z fake newsami czy sprawdzać rzetelność źródeł.

Wojownicy klawiatury

Wojownicy klawiatury to społeczność, która walczy z pojawiającymi się w mediach społecznościowych fałszywymi informacjami. Głównie na temat Unii Europejskiej. Projekt koordynowany jest przez Komisję Europejską – Przedstawicielstwo w Polsce, Front Europejski i Fundację Centrum im. Bronisława Geremka.

Mam Prawo Wiedzieć

MamPrawoWiedziec.pl to serwis, na którym znajdziesz informacje o doświadczeniu, poglądach czy aktywności osób pełniących funkcje publiczne, m.in. posłów, którzy reprezentują Polskę w Parlamencie Europejskim.

Analizy

  • CyberPolicy – na stronie prowadzonej przez NASK PIB znajdziesz m.in. analizy dokumentów strategicznych wydawanych przez Komisję Europejską oraz opis działań podejmowanych przez NATO.
  • NATO StratCom – na stronie dostępnych jest wiele analiz i publikacji dotyczących dezinformacji, mediów społecznościowych i komunikacji strategicznej. Materiały w języku angielskim.

Badanie opinii o (dez)informacji w sieci

NASK Państwowy Instytut Badawczy podjął próbę zbadania świadomości i oceny zjawiska politycznej manipulacji w sieci. Ponad połowa polskich internautów przyznaje, że w ostatnich miesiącach zetknęła się z manipulacją lub dezinformacją, a 35 proc. Polaków ze sfałszowanymi informacjami w sieci spotyka się raz w tygodniu lub częściej. Przy czym aż 19 proc. wprost twierdzi, że nie sprawdza wiarygodności internetowych informacji, ani ich źródeł.

Przeczytaj badanie opinii o dez(informacji) w sieci

Image

Pogłębiona analiza - przypadki ataków w innych państwach

Francja

Ataki

  • Zakłócono kampanię wyborczą Macrona poprzez ujawnienie na platformie Pastebin wykradzionych ze skrzynki Macrona 9 GB danych oraz 21 tys. wiadomości. Ataki trwały od października do maja 2016. Według Trend Micro za kampanią stało ugrupowanie APT 28.

Podejmowane działania:

  • Rząd zachęcał media do angażowania się w edukację społeczeństwa z zakresu działania kampanii dezinformacyjnych. W odpowiedzi na fake newsy - gazety (np. Le Monde) utworzyły platformy weryfikujące prawdziwość podawanych wiadomości. Opublikowano indeks stron internetowych, oceniający ich wiarygodność.
  • Po tym jak pro-kremlowski serwis Sputnik opublikował fałszywe sondaże, rząd francuski wystosował odpowiednie ostrzeżenie do obywateli. Oprócz wydawania publicznych oświadczeń, edukowano wyborców w temacie kampanii dezinformacyjnych.
  • Louis Gautier – Dyrektor Sekretariatu Generalnego Obrony i Bezpieczeństwa Narodowego Francji (SGDSN) wystosował list do przywódców głównych partii politycznych ostrzegając ich przed możliwymi atakami.
  • Wszystkie główne partie zostały zaproszone na zamknięte spotkanie zorganizowane przez Narodową Agencję Bezpieczeństwa Systemów Informacyjnych (ANSSI), na którym wręczono im informatory na temat cyberbezpieczeństwa oraz o możliwych atakach DDoS.
  • Zespół ekspertów ds. cyberbezpieczeństwa podległy pod Emanuela Macrona opracował system, który miał przekazywać atakującym fałszywe informacje.
  • Macron zatrudnił także zespół "anty-fake news commando" złożony z trzech prawników, którzy aktywnie zapobiegali dezinformacji skierowanej przeciwko niemu.
  • Rząd podjął działania w celu wprowadzenia ustawy mającej przeciwdziałać kampaniom dezinformacyjnym.

Holandia

Ataki

  • Zhakowanie przez APT28 systemów komputerowych Zarządu Bezpieczeństwa Holandii w październiku 2015 r.
  • W kwietniu 2016 r. zakłócono referendum ws. Umowy handlowej UE-Ukraina poprzez publikację spreparowanego wideo prezentującego ukraińskich bojowników grożących Holandii atakami terrorystycznymi. W kontekście tych wydarzeń holenderska agencja wywiadowcza AIVD w połowie 2014 r. podjęła działania śledcze dot. aktywności prorosyjskich ugrupowań, które mogłyby mieć negatywny wpływ na przebieg wyborów parlamentarnych w marcu 2017 r.

Podejmowane działania:

  • Obawiając się, że Rosja spróbuje włamać się do systemu liczącego głosy, zakazano urzędnikom wyborczym elektronicznego zliczania głosów oraz korzystania z dysków USB i poczty elektronicznej.
  • Holenderski Minister Spraw Wewnętrznych był zaniepokojony przestarzałym oprogramowaniem, chciał także zwiększyć zaufanie publiczne, by nie było wątpliwości, co do słuszności wyników. Minister spotkał się z przedstawicielem USA w celu przedyskutowania ewentualnych zagrożeń ze strony Rosji.
  • Podjęto działania mające na celu zwiększenie świadomości obywateli w temacie cyberataków oraz uwrażliwienie holenderskiej społeczności na kampanie dezinformacyjne.
  • Podjęto współpracę z Facebookiem. Wspólnie z Uniwersytetem w Leiden i holenderską witryną informacyjną Nieuwscheckers sprawdzano wiarygodność informacji udostępnianych w sieci wykorzystując m.in. Google Project Shield.

Niemcy

Ataki

  • W czasie wyborów do Bundestagu w 2015 r. włamano się do systemów Partii CDU, Ministerstwa Finansów oraz MSZ. Zarejestrowano także 2 strony internetowe: btleaks.info oraz btleaks.org (kopia lustrzana strony DC Leaks utworzonej przez APT 28 w ramach kampanii w USA w 2016). Zgodnie z informacjami podanymi przez Federalny Urząd Bezpieczeństwa Teleinformatycznego (BSI) oraz Federalny Urząd Ochrony Konstytucji (BfV) za atakami stało ugrupowanie APT 28.
  • Nie wskazywano dotychczas o istnieniu jakichkolwiek śladów zakłócania przebiegu wyborów parlamentarnych we wrześniu 2017 r., co może wynikać m.in. z działań przygotowawczych prowadzonych przez rząd Niemiec.

Podejmowane działania:

  • Pół roku przed wyborami zwołano Federalną Radę Bezpieczeństwa Niemiec. Na spotkaniu omówiono, jak zabezpieczyć się przed potencjalnymi cyberatakami. Rząd Niemiec publicznie ostrzegł Moskwę przed podjęciem ewentualnych działań mających na celu zakłócenie przebiegu wyborów.
  • W miesiącach poprzedzających wybory, partie polityczne zawarły między sobą umowy, aby nie wykorzystywać ewentualnych ujawnionych informacji przeciwko sobie oraz aby nie korzystać z botów internetowych.
  • Facebook zaoferował szkolenie partii politycznych z zakresu uwierzytelniania dwuskładnikowego i podstawowej ochrony danych w Internecie.
  • Biuro Der Bundeswahlleiter (odpowiednik PKW) założyło na Twitterze oficjalne konto by umożliwić szybkie wyjaśnienia potencjalnych fake newsów. Ponadto organizacje medialne utworzyły zespoły mające na celu weryfikację wiarygodności materiałów.
  • Federalny Urząd Bezpieczeństwa Teleinformatycznego (BSI) oferował partiom politycznym pomoc w ochronie przed włamaniami do systemów informatycznych. Przekazano partiom informator ostrzegający przed aktami phishingowymi.
  • Zakazano stosowania elektronicznych kart do głosowania.
  • Na kilka tygodni przed wyborami wykryto lukę w systemie wspomagającym liczenie głosów oraz przesyłanie wyników. Dzięki temu możliwe było naprawienie jej jeszcze przed rozpoczęciem glosowania.
  • Wszelkie rozbieżności w sumach liczonych głosów były zgłaszane wyłącznie telefonicznie.
  • W ramach działań wzmacniających zdolności Niemiec w zakresie przeciwdziałania dezinformacji, w październiku 2017 rząd Niemiec przyjął ustawę Gesetz zur Verbesserung der Rechtsdurchsetzung in sozialen Netzwerken (The Network Enforcement Act) wymagającą od mediów społecznościowych usuwania lub blokowania nielegalnej treści, w tym mowy nienawiści lub dezinformacji. Prawo działa od stycznia 2018 r.

Szwecja

Podejmowane działania w ramach przygotowań do wyborów parlamentarnych (09.09.2018 r.):

  • W czerwcu 2017 r. szwedzki rząd przedstawił strategię „społeczeństwa informacyjnego i bezpieczeństwa cybernetycznego”, która koncentruje się nie tylko na roli krajowych, regionalnych i lokalnych polityków, ale także mediów, przedsiębiorstw, firm prywatnych i osób fizycznych. Wydano także podręcznik ze wskazówkami, jak bronić się przed cyberatakami, przeszkolono w tym kierunku wszystkie partie rządowe.
  • Powołano The Civil Contingencies Agency (Myndigheten för samhällsskydd och beredskap – MSB), której głównym celem jest przeciwdziałanie dezinformacji i wpływom zagranicznych mediów.
  • Podjęto współpracę z Facebookiem w celu wykrycia stron podszywających się m.in. pod organy wyborcze. Utworzono specjalną linię „Facebook hotline” ułatwiającą raportowanie pojawiających się „fake news’ów” na facebookowych kontach rządu Szwecji.
  • Rząd szwedzki prowadzi regularny dialog z przedstawicielami mediów, omawiane są działania zapobiegające dezinformacji.
  • Rządowa agencja The Swedish Media Council uruchomiła ogólnokrajowy program edukacyjny, którego celem jest nauczanie uczniów szkół średnich o medialnej dezinformacji i propagandzie.
  • Do 4.7 mln domów rozesłano ulotki informujące o możliwych zagrożeniach wynikających z działań dezinformacyjnych. Ponadto przeszkolono 7000 urzędników w ramach podstawowego szkolenia nt. zagrożeń wynikających z dezinformacji.

Ukraina

Ataki

Na kilka dni przed wyborami hakerzy usunęli część plików odpowiadających za sprawne działanie systemu do głosowania. Rząd potwierdził kolejnego dnia, że system został już naprawiony. W dniu wyborów usunięto wirusa zainstalowanego na komputerach Centralnej Komisji Wyborczej, którego celem była publikacja fałszywych wyników. Ogłoszenie prawidłowych wyników wyborów zostało zakłócone poprzez ataki DDoS.

Podejmowane działania:

  • Ręczne zliczanie głosów.
  • Wsparcie techniczne i merytoryczne ze strony NATO w umacnianiu cyberobrony.
  • Opracowanie strategii bezpieczeństwa narodowego w kontekście cyberbezpieczeństwa.

USA

Ataki

W lipcu 2016 r. zhakowano serwery Komitetu Partii Demokratów poprzez włamanie do skrzynek pocztowych członków Partii oraz pracowników działających na rzecz kampanii Hillary Clinton. Główną osią działań rosyjskich agentów było prowadzenie kampanii dezinformacyjnej na rzecz podważenia zaufania względem kandydatki z ramienia Partii Demokratów. Pracami komisji śledczej zajmującej się zakłóceniem procesów wyborczych w 2016 r. kieruje prokurator Robert Mueller. W wyniku prac komisji Muellera: * W lutym 2018 r. wskazano na udział w działaniach dezinformacyjnych 13 rosyjskich obywateli oraz 3 rosyjskich organizacji, w tym Agencji Badań Internetowych (RIA) z siedzibą w Sankt-Petersburgu, która jest ciągle aktywną „farmą trolli” działającą na zlecenie FSB. * W lipcu 2018 r. wydano oskarżenie wobec 12 agentów GRU podejrzanych o działania zakłócające przebieg wyborów. 20.09.2018 r. nałożono na nich sankcje. * 20.09.2018 r. sankcjami objęto kolejne 33 osoby.

Podejmowane działania

  • W marcu 2018 r. władze wyasygnowały 380 mln USD celem udzielenia wsparcia władzom stanowym na rzecz bezpiecznego przeprowadzenia listopadowych wyborów Podczas ostatniej sesji Rady Bezpieczeństwa ONZ Donald Trump wskazał na próby ingerowania przez ugrupowania chińskich hakerów w procesy przygotowawcze przed nadchodzącymi wyborami w listopadzie 2018 r. (blade and shame). Motywem takich działań miałyby być sankcje handlowe nakładane przez USA oraz zmniejszenie kontroli polityczno-gospodarczej nad Koreą Północną.
  • Wprowadzono strategię techniczną „Cybersecurity: Ensuring the Integrity of the Ballot Box” z 28.09.2016 r. zakazującą łączenia systemów liczenia głosów z sieciami Wi-Fi i wprowadzającą maszyny liczenia głosów w formie papierowej.
  • W styczniu 2017 r. Departament Bezpieczeństwa Krajowego (DHS) ustanowił systemy wyborcze wykorzystywane w wyborach na poziomie federalnym, jako część infrastruktury krytycznej.

Wielka Brytania

Ataki

  • W lutym 2017 r. NCSC poinformowało o co najmniej 188 cyberatakach (pochodzących głównie z Rosji i Chin), które miały miejsce od listopada 2016 r. do lutego 2017 r.
  • Naukowcy z Uniwersytetu edynburskiego ujawnili, iż rosyjskie farmy trolli wyprodukowały 156 tysięcy kont na Twitterze. Posty udostępniane były głównie w dniach poprzedzających referendum dot. Brexit (ponad 45 tys. tweetów z liczbą wyświetleń sięgającą kilkuset milionów). Petersburska RIA wyprodukowała 419 kont, z których wypłynęło 3468 tweetów. Głównie na temat Brexitu oraz tematów wzbudzających antymuzułmańskie nastroje.

Podjęte działania

  • W wyniku badań, Komisja ds. Cyfryzacji, Kultury, Mediów i Sportu przy Izbie Gmin, uruchomiła we wrześniu 2017 śledztwo dotyczące wpływu Rosji na przebieg referendum dot. Brexit.
  • W styczniu 2018 r. utworzono oddział National Security Communications Unit odpowiedzialny m.in. za przeciwdziałanie dezinformacji.
  • Narodowe Centrum Cyberbezpieczeństwa (NCSC) przeprowadziło serię seminariów technicznych przeznaczonych dla sztabów wyborczych. Opublikowano poradniki ds. bezpieczeństwa informacyjnego oraz wydzielono zespoły ekspercko-doradcze, celem wsparcia partii politycznych na rzecz rozwiązywania problemów z obszaru cyberbezpieczeństwa.
  • Odrzucono elektroniczny system zliczania głosów.

Działania mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa procesu wyborczego:

  • rozpatrywanie bezpieczeństwa systemów wyborczych, jako części infrastruktury krytycznej;
  • zinstytucjonalizowanie procesu przygotowań do ochrony wyborów;
  • koncentracja na środkach służących budowaniu odporności systemów wyborczych:
    1. regularne audyty niezawodności systemów łączności – poczty e-mail, komunikatorów, łączności komórkowej;
    2. analizy podatności systemów komputerowych;
    3. ograniczanie liczby urządzeń działających w tej samej podsieci do wyłącznie tych niezbędnych;
    4. korzystanie tylko z uprawnionych urządzeń USB z właściwym systemem szyfrowania i uwierzytelniania;
    5. wyłączenie dostępu do peryferyjnych sieci WiFi – jeśli istnieje konieczność to podłączone WiFi powinny korzystać z szyfrowania na poziomie co najmniej AES;
    6. korzystanie z aktualnych i zaufanych systemów wykrywania włamań;
    7. bezpieczne archiwizowanie logów oraz systematyczne ich sprawdzanie pod kątem ewentualnych anomalii;
    8. wieloskładnikowe szyfrowanie i cyfrowe podpisywanie danych wrażliwych;
    9. systematyczne aktualizowanie bezpieczeństwa stosowanych narzędzi;
    10. monitorowanie działań użytkowników systemu;
    11. automatyczne wylogowanie stacji roboczych i kont użytkownika po określonym czasie nieaktywności;
  • opracowywanie planów awaryjnych na wypadek cyberataku;
  • opracowanie narzędzi prawnych w ramach możliwie najszerszej współpracy (wspólna taksonomia incydentów, wspólny system reagowania, określone ramy wymiany informacji);
  • budowanie systemu odstraszania adwersarza poprzez wydawanie publicznych oświadczeń o implementowaniu środków wzmacniania ochrony systemów wyborczych przed atakami oraz ostrzeżeń na temat możliwych reperkusji na wypadek działań hakerskich adwersarza (sankcje ekonomiczne, dyplomatyczne, a nawet działania odwetowe);
  • rozwijanie świadomości wyborców w temacie kampanii dezinformacyjnych, uwrażliwianie na punkcie racjonalnego korzystania z mediów społecznościowych oraz interpretowania zamieszczanych treści;
  • budowanie zaufania społecznego poprzez prewencyjne zabezpieczanie systemów służących publikowaniu wyników wyborów lub ich przebiegu (zmanipulowane wyniki obniżają poziom zaufania i słuszności uczestniczenia w wydarzeniach wyborczych);
  • szkolenie członków partii politycznych oraz uczestników kampanii wyborczych w celu efektywniejszego reagowania na potencjalne próby zakłócania przebiegu wyborów;
  • kładzenie nacisku na wieloskładnikowe szyfrowanie, budowanie silnych haseł, stosowanie unikalnych ID, ograniczanie liczby dostępu z uprawnieniami administratora;
  • prowadzenie publicznego dialogu medialno-politycznego zachęcającego media do przeciwdziałania zjawiskom "fake news" oraz zaangażowanie przedsiębiorstw zarządzających mediami społecznościowymi na rzecz unikania potencjalnych zagrożeń;
  • wspieranie współpracy międzysektorowej (w tym ponadnarodowej) w kontekście wymiany doświadczeń oraz najlepszych praktyk.

Strona używa plików cookies, aby ułatwić Tobie korzystanie z serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza wyrażenie zgody.